Lang, lang geleden ergens in Afrika … waren Jakhals en Hyena samen op pad toen een witte wolk achter de heuvels verscheen en over het veld naar hen toekwam. Het was een mooie dikke wolk die eruit zag als wit vet. Jakhals klom op de wolk en keek vanaf de rand naar beneden. Hij beet stukjes van de wolk af en at ze op. ‘Ahhh, dit witte vet is echt lekker’ zei hij. ‘N-yum, n-yum, n-yum’ riep hij vervolgens en hij at net als een rups de wolk vanaf de randen op. Hyena likte haar lippen af, keek naar Jakhals en vroeg hem om wat stukjes naar haar toe te gooien. ‘Ach’, zei Jakhals, ‘mijn bruine zuster, ik ben toch niet zo hebzuchtig dat ik alleen wat stukjes naar je toe ga werpen! Wacht even tot ik weer op de aarde ben en dan help ik je op de wolk zodat je er zelf van kunt eten’.

Dus toen Jakhals naar beneden wilde komen, zei hij tegen Hyena: ‘Mijn zuster, omdat ik dit lekkers met je wil delen vraag ik je me goed op te vangen’. Hyena stond klaar en Jakhals sprong recht bovenop Hyena die achterover in het zand viel. Jakhals viel dus zacht, maar uit arme Hyena was alle lucht geperst en ze zat onder het zand. ‘Ach! Wat ben ik toch onhandig!’ zei Jakhals, ’maar laten we hier niet om treuren, ik ga jou nu helpen!’. Dus toen Hyena was opgestaan ​​en het zand van zich had afgeklopt, hielp Jakhals haar op de wolk te klimmen. Daar zat Hyena dan, ze beet stukjes van de wolk af en peuzelde ze op. ‘N-yum, n-yum, n-yum, het smaakt maakt net als wit vet!’

Na een tijdje riep Hyena: ‘Grijze broeder, ik heb genoeg gegeten. Ik wil graag weer naar beneden komen. Vang me alsjeblieft goed op wanneer ik spring’. Jakhals stak zijn voorpoten uit, maar net toen Hyena sprong, sprong hij opzij en riep: ‘Au. au, een doorn heeft me geprikt en zit vast in mijn lijf ‘. En hij hinkelde terwijl hij dat zei op drie poten rond. Whoooff, daar viel Bruine Zuster uit de lucht. Om haar val te breken, stak ze haar achterpoten uit. Deze klapten dubbel toen ze viel en het scheelde een haartje of de poten waren gebroken. Ze lag samengeklapt op de grond en huilde. ‘Mijn poot is gebroken’, mijn poot is gebroken!’

 

Jakhals kwam heel langzaam naar Hyena toe, springend op drie poten. De doorn -die er niet was- deed wel heel veel pijn! ‘Oh! oh!’ riep Hyena, ‘help me, grijze broeder. Mijn poot is gebroken.’  ‘En in de mijne zit een hele grote doorn’, zei Jakhals. ‘Mijn arme zuster, hoe kan de ene kreupele de andere kreupele helpen? Het enige plan dat ik heb is dat we elk op de best mogelijke manier zien thuis te komen. Tot ziens Zuster. Ik zal je morgen bezoeken om te zien of alles in orde is.’ En Jakhals hinkelde op 3 poten heel langzaam weg. Zodra de oude bruine Zuster hem niet meer kon zien. ging hij op vier poten verder, rende naar huis en was net op tijd thuis om een lekker avondmaal te nuttigen die mevrouw Jakhals had voorbereid. Op datzelfde moment lag de arme bruine zuster nog steeds in het zand te kermen van de pijn. En vanaf die dag zijn de achterpoten van Hyena’s korter en smaller dan de voorpoten en lopen alle Hyena’s mank.

Moraal van het verhaal: Houd je hoofd uit de wolken en je zult niet op een dwaalspoor worden gebracht.

Uit: World of tales – South African Folk- Lore Tales, Outa Karel’s Stories,  Sanni Metelerkamp 1914

Acht fascinerende feiten over jakhalzen en gevlekte hyena’s 

  1. Jakhalzen horen tot de familie van de hondachtigen, net als de wolf en onze huishond. En terwijl de hyena op een hond lijkt, vormen ze een eigen biologische soort die meer verwantschap heeft met de kat, de mongoose en de meerkat.
  2. Zowel jakhalzen als hyena’s zijn snelle dieren. Jakhalzen kunnen een snelheid van 64 kilometer per uur halen. Hun gemiddelde snelheid is zo’n 16 kilometer per uur, een tempo dat ze lang kunnen volhouden. De gevlekte hyena (de meest voorkomende hyenasoort in Zuid-Afrika) kan tot wel 60 kilometer per uur halen!
  3. Jakhalzen vormen een levenslange monogame bond met elkaar. De kinderen uit een bepaald nest zijn de ‘helpers’, die hun eerste volwassen jaar bij hun ouders blijven en het volgende nest helpen grootbrengen. De gevlekte hyena’s zijn zeer sociaal en leven in groepen die een ‘clan’ worden genoemd. Een clan kan wel 80 leden hebben. De vrouwtjes domineren de groep en zijn in overtal. De volwassen mannetjes hebben de laagste rangorde. Zelf baby meisjes domineren al over de jongens! Hyena’s paren met soortgenoten van buiten de clan. De moeders in de clan delen de verantwoordelijkheid om elkaars jongen groot te brengen. Ook andere leden van de clan zorgen voor voedsel voor de jongere dieren.
  4. Jakhalzen zijn zeer vocaal. Ze gebruiken een grote variëteit aan geluiden om met elkaar te communiceren en ze reageren alleen op de geluiden die door de leden van de groep worden geproduceerd. Ze negeren alle andere oproepen. Hyena’s gebruiken ook een groot repertoire aan geluiden om met elkaar en met andere roofdieren te communiceren: van een knorrend laag gegrom tot een onheilspellend krijsend gepiep. En één ding is zeker: ze zijn zonder twijfel een van de meest luidruchtige beesten in de dierenwereld!
  5. Jakhalzen staan bekend als opportunistische omnivoren (alleseters). Hun dieet bestaat zowel uit planten als uit andere dieren. Ze eten kleine zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, resten van door andere dieren gedode beesten, insecten, fruit en planten. De gevlekte hyena’s zijn agressieve mededingers in de bush. Vaak wordt gezegd dat ze aaseters zijn (dus dat ze opeten wat een ander dier heeft gedood). Feit is dat zeker 75% van hun prooi door henzelf gevangen is.
  6. Voor zowel de jakhals als de hyena geldt dat hun zintuigen fenomenaal ontwikkeld zijn. Het zicht, het gehoor en de reukzin van een jakhals creëren samen een driedimensionaal beeld voor hem. Hyena’s kunnen andere dieren op een afstand van 4 kilometer ruiken. Ze vinden karkassen door hun reukzin te activeren en door de geluiden van andere roofdieren op te vangen. Verder kijken ze naar het gedrag van de gieren.
  7. Anders bij de meeste andere dieren is het vrouwtje van de gevlekte hyena groter dan het mannetje. Ze zijn veel gespierder en agressiever dan de mannetjes. Dat komt omdat vrouwtjes hyena’s 3 keer zoveel testosteron in hun lichaam hebben!
  8. De grootte van de frontale cortex (deel van de hersenen) van een dier wordt in verband gebracht met diens sociale intelligentie. De gevlekte hyena heeft een frontale cortex de vergelijkbaar is met die van apen. Een onderzoek uitgevoerd door de universiteit van Duke heeft laten zien dat een in gevangenschap opgegroeid aantal hyena’s beter was in het oplossen van problemen en samenwerking dan een groep chimpansees. Nog opvallender is dat ze al hun problemen in stilte oplosten. Ze gebruikten dus alleen non verbale communicatie.

Deze diashow vereist JavaScript.

FEED-FORWARD